บทความ

ศาลตายาย

ศาลเจ้าที่คืออะไร?

ศาลเจ้าที่ของคนไทยมักจะเรียกกันว่า "ศาลตา-ยาย" เป็นบ้านทรงไทยมีเสา 6 เสา ขึ้นไปซึ่งบางครั้งจะตั้งคู่กับศาลพระภูมิคงเคยเห็น "ศาบเจ้าที่จำเป็นจะต้องตั้งหรือไม่ ถ้าไม่ตั้งจะเกิดอะไรขึ้น?" อาจารย์เองถูกตั้งคำถามแบบนี้อยู่บ่อยๆโดยเฉพาะกลุ่มคนรุ่นใหม่ๆ ที่ไม่ค่อยอยากตั้งศายเจ้าที่กันสักเท่าไหร่ เพราะทำให้บ้านดูไม่สวย จัดบ้านยาก หรือไม่ก็อ้างว่าไม่มีเวลาดูแลบ้าง นั้นเป็นเหตุผลส่วนใหญ่ที่ทำให้ไม่อยากตั้งศาลเจ้าที่ในบ้าน

ก่อนอื่นคงทำความเข้าใจคำว่า "เจ้าที่" กันก่อนนะคะ ความหมายของเจ้าที่คือ เจ้าของที่ดินที่เราเข้าไปอาศัยอยู่ หรือปลูกบ้านบนที่ดินนั้น เจ้าของที่ดินในที่นี้ หมายถึง เจ้าของที่ดิน(เดิม) ที่ตายไปแล้ว(อาจอยู่มาหลายชั่วอายุคนแล้ว) และยังไม่ไปไหนยังอยู่ในที่เดิมของตนเอง เจ้าที่ จะทีอยู่ 2 ประเถทคือ เจ้าที่แท้ กับเจ้าที่จร

  • เจ้าที่แท้ ก็คือ ผู้ที่เป็นเจ้าของที่ดินเดิม เมื่อตายไปแล้วก็ยังเฝ้าที่ดินของตัวเองอยู่ไม่ยอมไปเกิด ประเภทปู่โสมเฝ้าทรัพย์ เมื่อมีคนเข้าไปอยู่ก็ต้องทำพิธีขออนุญาต และตั้งศาลเจ้าที่บูชาเพื่อแสดงความเคารพต่อเจ้าของสถานที่
  • เจ้าจร คือ วิญญาณเร่ร่อนอยู่บริเวณนั้น เมื่อเจ้าที่เดิมไปเกิดแล้ว ที่บริเวณนั้นก็กลายเป็นที่สาธารณะ พวกวิญญาณเหล่านี้ ก็สามารถเข้าไปจับจองพื้นที่ อาจเข้าไปอยู่บ้านโน้นบ้านนี้ บ้านไหนเลี้ยงดูดีก็อาจจะขออยู่ประจำบ้านหลังนั้น กลายเป็นเจ้าที่บ้านนั้นไป

บ้านบางหลังที่มีการตั้งศาลเจ้าที่จีน(ตี่อูเอี๊ย)เมื่อไปตรวจเช็คดูแล้ว อาจไม่มีเจ้าที่อยู่เลยก็มีให้เห็นกันอยู่บ่อยๆ พูดง่ายๆ มีแต่ศาลเปล่าๆ ไม่มีเทพสิงสถิตอยู่ ซึ่งอาจจะเข้าข่ายประเภทเจ้าที่จร การกราบไหว้บูชาก็อาจจะไม่มีผลอะไรเกิดขึ้น

 

กรณีทีเป็นการอยู่อาศัยในโครงการหมู้บ้าน ซึ่งส่วนใหญ่จะมีศาลเจ้าที่ของหมู่บ้านเป็นศาลกลางที่คนในหมู่บ้านสามารถกราบไหว้บูชาได้ กรณีนี้การตั้งศาลเจ้าที่ภายในบ้าน อาจไม่จำเป็นต้องตั้งก็ได้ เพราะถือว่า มีศาลเจ้าที่ใหญ่ให้กราบไหว้อยู่แล้ว ยกเว้นเป็นกรณีที่ไปสร้างบ้านอยู่ในพื้นที่ที่มีเจ้าที่เฉพาะ หรือบังเอิญไปสร้างบ้านทับที่อยู่ของท่านพอดี การตั้งศาลมีความจําเป็น ยิ่งถ้าเป็นพื้นที่ ที่มีสภาพแวดล้อมที่ มีต้นไม้ใหญ่ปกคลุมรอบๆ บริเวณบ้าน ก็มักมีวิญญาณอยู่บริเวณนั้น ซึ่งอาจจะเป็นเจ้าที่แท้หรือจร ก็แล้วแต่การตั้งศาลเจ้าที่นั้น สิ่งที่จะต้องคํานึงถึง ก็คือ การหาตําแหน่งการตั้งศาลที่ถูกต้อง เพราะถ้าตั้งผิดตําแหน่งผิดที่ อาจส่งผลกระทบได้ ลักษณะชัยภูมิที่ถูกต้องของการตั้งศาล จะต้องเป็น ดังต่อไปนี้

  1. ตําแหน่งศาลที่ถูกต้อง เวลาเดินเข้าบ้านจะต้องมองเห็น ยกมือไหว้ได้ทันที ซึ่งตําแหน่งที่ตรงกับประตูใหญ่ทางเข้าบ้านถือเป็นตําแหน่งที่ดีที่สุด ซึ่งส่วนใหญ่ก็จะวางตําแหน่งนี้กันอยู่แล้ว แต่จะมีบางกรณีเท่านั้น ที่ศาลเจ้าที่อาจวางตําแหน่งอื่น เช่น ด้านข้างของตัวบ้าน ซึ่งมักจะเป็นการวางเพื่อแก้ไขฮวงจุ้ยมากกว่า
  2. ห้ามวางศาลหลบมุม หรือมีสิ่งของมาปิดบังหน้าศาล บริเวณหน้าศาลเจ้าที่จะต้องมีพื้นที่โล่ง ห้ามมีสิ่งใดมาปิดบัง บางบ้านเอาศาลไปวางหลบอยู่ด้านหลังบ้าน เดินเข้าบ้านมองไม่เห็นศาล ลักษณะแบบนี้ก็เข้าข่ายวางศาลผิด
  3. ห้ามตั้งศาลใต้คาน ศาลจะถูกคานกดทับ ทําให้ความศักดิ์สิทธิ์ของศาลลดทอนลงไปได้
    เช่นเดียวกัน
  4. ห้ามให้มีต้นไม้ใหญ่ปกคลุมศาล
  5. ห้ามให้น้ำจากหลังคาตกมา หรือ ไหลมาโดนศาล